Sylabus przedmiotu
Podstawy pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej
| Forma zajęć | Atrybuty formy | Godziny w semestrze | Godziny w tygodniu | Zaliczenie | Kompetencje | Waga | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| stacjonarne | niestacjonarne | stacjonarne | niestacjonarne | |||||
| Wykład zdalnie | Kontakt bezpośredni: 100% | 15 | 9 | 1 | 1 | Egzamin |
|
0 |
| Ćwiczenia | Kontakt bezpośredni: 100% | 15 | 9 | 1 | 1 | Zaliczenie na ocenę |
|
0 |
| Forma aktywności | Liczba godzin - stac. | Liczba godzin - niestac. |
|---|---|---|
| Przygotowanie do zajęć | 25 | 28 |
| Analiza wskazanej literatury | 25 | 28 |
| Przygotowanie do egzaminu / zaliczenia | 12 | 16 |
| Przygotowanie pracy pisemnej, raportu, prezentacji, demonstracji, itp. | 8 | 10 |
| SUMA | 70 | 82 |
Cele przedmiotu: Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawami teoretycznymi, założeniami oraz praktycznymi rozwiązaniami z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej. Studenci nabywają wiedzę o funkcjach opiekuńczych i wychowawczych współczesnych instytucji, poznają modele pracy z osobami w różnym wieku (dzieci, młodzież, osoby dorosłe wymagające wsparcia.
Wymagania wstępne: Wiedza ogólna z pedagogiki i psychologii
Zakres tematyczny
| Rodzaj zajęć | Opis | Godz. stac. | Godz. niestac. |
|---|---|---|---|
| Wykład | Geneza, przedmiot, treść, podstawowe pojęcia oraz funkcje pedagogiki opiekuńczej i jej związki z innymi naukami społecznymi (pedagogiką ogólną, rodziny, społeczną, specjalną, psychologią) | 2 | 1 |
| Wykład | Geneza opieki, uwarunkowania historyczne, społeczne i kulturowe. Cechy konstytutywne opieki | 4 | 1 |
| Wykład | Potrzeby dzieciństwa a opieka. Charakterystyka, konsekwencje ich niezaspokojenia w opiece i wychowaniu dziecka. Opuszczenie i osamotnienie dziecka. Sieroctwo (aspekty i klasyfikacja) i choroba sieroca. Rola opieki i wychowania w przeciwdziałaniu skutkom opuszczenia, sieroctwa i choroby sierocej | 2 | 2 |
| Wykład | Diagnostyka w opiece i wychowaniu (oświatowa i pozaoświatowa). Znaczenie prawidłowej diagnostyki i praktyczne jej aspekty | 2 | 1 |
| Wykład | Usamodzielnienie się jednostki, jako cel działań opiekuńczych w procesie opieki. | 2 | 1 |
| Wykład | Istota zastępowania dziecku opieki rodzinnej (formy rodzinne i instytucjonalne). | 2 | 1 |
| Wykład | System opieki nad dzieckiem (oświatowy i pomocy społecznej). Opieka i wychowanie dziecka w środowisku szkolnym i lokalnym. | 1 | 1 |
| Ćwiczenia | Wkład pedagogów (m.in. H. Radlińskiej, J. Cz. Babickiego, K. Jeżewskiego, J. Korczaka, H. Jordana) w rozwój pedagogiki opiekuńczej | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | Struktura opieki, funkcje, postawy, sytuacje i czynności opiekuńcze, atmosfera opieki. Opieka a inne typy działalności ludzkiej – sposoby charakteryzowania opieki, specyficzne cechy opieki, relacje między opieką a pomocą i między opieką a wychowaniem. Wybrane klasyfikacje ludzkich potrzeb. Pojęcie potrzeb ponadpodmiotowych i ich klasyfikacja | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | Potrzeby dzieciństwa a opieka. Klasyfikacja potrzeb dzieciństwa i ich krótka charakterystyka, potrzeba przywiązania. Choroba sieroca jako skutek niezaspokojenia potrzeby przywiązania. Zjawisko porzucenia, opuszczenia (sieroctwa) dzieci. Wąskie i szerokie ujęcie zjawiska, rodzaje, przyczyny | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | Kategorie opieki – pojęcie kategorii opieki, charakterystyka opieki, jako kategorii: rodzinnej, moralnej, społecznej, prawnej i wychowawczej | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | Funkcje opieki – homeostatyczna, egzystencjalna, regulacyjna, usamodzielniająca, socjalizująca. Zasady opieki wychowawczej – opieki sprawiedliwej, optymalnej, czynnego udziału podopiecznych, wychowawczego charakteru opieki, wychowawczego oddziaływania na potrzeby | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | System opieki nad dzieckiem – zasadnicze funkcje systemu opieki i wychowania, typy placówek oraz ich organizacja i funkcjonowanie zgodnie z aktualnym stanem prawnym. | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | Rodzina adopcyjna. Podstawy prawne adopcji, adopcja zagraniczna, jawność adopcji, niepowodzenia adopcji i ich przyczyny, specyficzne problemy rodzin adopcyjnych, rola ośrodka adopcyjnego w przygotowaniu i wspieraniu adopcji. Rodzina zastępcza, jako środowisko opieki i wychowania – typy rodzin zastępczych, zasady ich funkcjonowania, rodzina zastępcza a rodzina adopcyjna, pogotowie rodzinne, jako jedna z zawodowych form opieki zastępczej nad dzieckiem | 2 | 1 |
| Ćwiczenia | Opiekun – wychowawca w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Postawy, czynniki postaw opiekuńczych, teoretyczny model opiekuna-wychowawcy, etyczny aspekt zawodu opiekuna – wychowawcy | 1 | 1 |
Metody dydaktyczne
| Opis |
|---|
| Dyskusja |
Warunki zaliczenia:
bardzo dobry 5.0 student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu bardzo dobrym dobry plus 4.5 student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu ponad dobrym dobry 4.0 student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dobrym dostateczny plus 3.5 student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dość dobrym dostateczny 3.0 student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dostatecznym zaliczone zal student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce niezaliczone nzal student/ka nie zna, nie rozumie i nie wyjaśnia zakładanych efektów uczenia się i nie potrafi ich zastosować w praktyce
Literatura podstawowa: Gajewska G., Pedagogika opiekuńcza: elementy metodyki, PEKW Gaja, Zielona Góra 2009. Jundziłł E., Pawłowska R. (red.), Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Harmonia, Gdańsk 2008. Dąbrowski Z., Pedagogika opiekuńcza w zarysie, t. 1, WSP, Olsztyn 2006. Dąbrowski Z., Pedagogika opiekuńcza w zarysie, t. 2, WSP, Olsztyn 2006. Badora S., Zięba-Kołodziej B. (red.), Pedagogika opiekuńcza: perspektywy myślenia o rodzinie, Difin, Warszawa 2015. Badora S., Z zagadnień pedagogiki opiekuńczej, PWSZ, Tarnobrzeg 2009.
Literatura uzupełniająca: Homicki B., O wychowaniu: pedagogika opiekuńczo-wychowawcza w Polsce na tle myśli pedagogów europejskich i polskich: praktyka – wybrane przykłady, UR, Rzeszów 2022. Olubiński A., Tożsamość oraz dylematy pedagogiki opiekuńczej, UMK, Toruń 2002. Albański L., Gola S., Wybrane zagadnienia z pedagogiki opiekuńczej, KPSW, Jelenia Góra 2013. Szczepańska M. (red.), Praca opiekuńczo-wychowawcza: Kontekst teoretyczny, AMW, Gdynia 2015. "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze", PZWS, Warszawa (wybrane artykuły z ostatnich 5 lat).
| Symbole | Opis efektu | Metoda weryfikacji | Forma zajęć |
|---|---|---|---|
| Student potrafi scharakteryzować cele, normy i reguły funkcjonowania wybranych instytucji edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, pomocowych lub terapeutycznych, odnosząc je do aktualnych uwarunkowań prawnych i społecznych |
|
|
|
| Student potrafi zastosować wiedzę teoretyczną dotyczącą struktur i zasad funkcjonowania różnych instytucji do analizy konkretnych przypadków |
|
|
|
| Student identyfikuje i charakteryzuje role, potrzeby oraz wzajemne relacje uczestników procesu opiekuńczo-wychowawczego w różnych typach instytucji opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych. |
|
|
|
| Student wykorzystuje wiedzę teoretyczną z pedagogiki i dziedzin pokrewnych do rozpoznawania i interpretowania problemów wychowawczych i opiekuńczych oraz planowania działań wspierających rozwój jednostki i grupy |
|
|
|
| Student diagnozuje i interpretuje złożone sytuacje wychowawcze oraz zachowania uczestników procesów pedagogicznych, wykorzystując wiedzę pedagogiczną i podstawowe metody badawcze (np. analizę przypadków, obserwację) |
|
|
|
| Student interpretuje sytuacje problemowe w w działalności różnych instytucji, odnosząc się do wartości i celów działalności wychowawczej i opiekuńczej, oraz uzasadnia pod względem etycznym i merytorycznym podejmowane decyzje |
|
|
|
| Student ocenia własne i cudze działania pedagogiczne pod kątem zgodności z zasadami etyki zawodowej, potrafi wskazać nieprawidłowości oraz formułuje propozycje ich naprawy z uwzględnieniem wartości pedagogicznych |
|
|