Sylabus

Sylabus przedmiotu

Podstawy pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej

kod: PzTP1ECTS: 4semestr: 2język: polski

Wydział: Instytut Nauk Społecznych
Kierunek: Pedagogika
Kod przedmiotu: PzTP1
Rodzaj studiów: magisterskie
Semestr rozpoczęcia: semestr zimowy 2025/2026
Semestr przedmiotu: 2
ECTS: 4
Język nauczania: polski

Forma zajęć Atrybuty formy Godziny w semestrze Godziny w tygodniu Zaliczenie Kompetencje Waga
stacjonarne niestacjonarne stacjonarne niestacjonarne
Wykład zdalnie Kontakt bezpośredni: 100% 15 9 1 1 Egzamin
0
Ćwiczenia Kontakt bezpośredni: 100% 15 9 1 1 Zaliczenie na ocenę
0

Forma aktywnościLiczba godzin - stac.Liczba godzin - niestac.
Przygotowanie do zajęć2528
Analiza wskazanej literatury2528
Przygotowanie do egzaminu / zaliczenia1216
Przygotowanie pracy pisemnej, raportu, prezentacji, demonstracji, itp.810
SUMA7082

Cele przedmiotu: Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawami teoretycznymi, założeniami oraz praktycznymi rozwiązaniami z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej. Studenci nabywają wiedzę o funkcjach opiekuńczych i wychowawczych współczesnych instytucji, poznają modele pracy z osobami w różnym wieku (dzieci, młodzież, osoby dorosłe wymagające wsparcia.

Wymagania wstępne: Wiedza ogólna z pedagogiki i psychologii

Zakres tematyczny

Rodzaj zajęć Opis Godz. stac. Godz. niestac.
Wykład Geneza, przedmiot, treść, podstawowe pojęcia oraz funkcje pedagogiki opiekuńczej i jej związki z innymi naukami społecznymi (pedagogiką ogólną, rodziny, społeczną, specjalną, psychologią) 2 1
Wykład Geneza opieki, uwarunkowania historyczne, społeczne i kulturowe. Cechy konstytutywne opieki 4 1
Wykład Potrzeby dzieciństwa a opieka. Charakterystyka, konsekwencje ich niezaspokojenia w opiece i wychowaniu dziecka. Opuszczenie i osamotnienie dziecka. Sieroctwo (aspekty i klasyfikacja) i choroba sieroca. Rola opieki i wychowania w przeciwdziałaniu skutkom opuszczenia, sieroctwa i choroby sierocej 2 2
Wykład Diagnostyka w opiece i wychowaniu (oświatowa i pozaoświatowa). Znaczenie prawidłowej diagnostyki i praktyczne jej aspekty 2 1
Wykład Usamodzielnienie się jednostki, jako cel działań opiekuńczych w procesie opieki. 2 1
Wykład Istota zastępowania dziecku opieki rodzinnej (formy rodzinne i instytucjonalne). 2 1
Wykład System opieki nad dzieckiem (oświatowy i pomocy społecznej). Opieka i wychowanie dziecka w środowisku szkolnym i lokalnym. 1 1
Ćwiczenia Wkład pedagogów (m.in. H. Radlińskiej, J. Cz. Babickiego, K. Jeżewskiego, J. Korczaka, H. Jordana) w rozwój pedagogiki opiekuńczej 2 1
Ćwiczenia Struktura opieki, funkcje, postawy, sytuacje i czynności opiekuńcze, atmosfera opieki. Opieka a inne typy działalności ludzkiej – sposoby charakteryzowania opieki, specyficzne cechy opieki, relacje między opieką a pomocą i między opieką a wychowaniem. Wybrane klasyfikacje ludzkich potrzeb. Pojęcie potrzeb ponadpodmiotowych i ich klasyfikacja 2 1
Ćwiczenia Potrzeby dzieciństwa a opieka. Klasyfikacja potrzeb dzieciństwa i ich krótka charakterystyka, potrzeba przywiązania. Choroba sieroca jako skutek niezaspokojenia potrzeby przywiązania. Zjawisko porzucenia, opuszczenia (sieroctwa) dzieci. Wąskie i szerokie ujęcie zjawiska, rodzaje, przyczyny 2 1
Ćwiczenia Kategorie opieki – pojęcie kategorii opieki, charakterystyka opieki, jako kategorii: rodzinnej, moralnej, społecznej, prawnej i wychowawczej 2 1
Ćwiczenia Funkcje opieki – homeostatyczna, egzystencjalna, regulacyjna, usamodzielniająca, socjalizująca. Zasady opieki wychowawczej – opieki sprawiedliwej, optymalnej, czynnego udziału podopiecznych, wychowawczego charakteru opieki, wychowawczego oddziaływania na potrzeby 2 1
Ćwiczenia System opieki nad dzieckiem – zasadnicze funkcje systemu opieki i wychowania, typy placówek oraz ich organizacja i funkcjonowanie zgodnie z aktualnym stanem prawnym. 2 1
Ćwiczenia Rodzina adopcyjna. Podstawy prawne adopcji, adopcja zagraniczna, jawność adopcji, niepowodzenia adopcji i ich przyczyny, specyficzne problemy rodzin adopcyjnych, rola ośrodka adopcyjnego w przygotowaniu i wspieraniu adopcji. Rodzina zastępcza, jako środowisko opieki i wychowania – typy rodzin zastępczych, zasady ich funkcjonowania, rodzina zastępcza a rodzina adopcyjna, pogotowie rodzinne, jako jedna z zawodowych form opieki zastępczej nad dzieckiem 2 1
Ćwiczenia Opiekun – wychowawca w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Postawy, czynniki postaw opiekuńczych, teoretyczny model opiekuna-wychowawcy, etyczny aspekt zawodu opiekuna – wychowawcy 1 1

Metody dydaktyczne

Opis
Dyskusja

Warunki zaliczenia:

 

bardzo dobry5.0student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu bardzo dobrym
dobry plus4.5student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu ponad dobrym
dobry4.0student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dobrym
dostateczny plus3.5student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dość dobrym
dostateczny3.0student/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dostatecznym
zaliczonezalstudent/ka zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty uczenia się i potrafi je zastosować w praktyce
niezaliczonenzalstudent/ka nie zna, nie rozumie i nie wyjaśnia zakładanych efektów uczenia się i nie potrafi ich zastosować w praktyce

Literatura podstawowa: Gajewska G., Pedagogika opiekuńcza: elementy metodyki, PEKW Gaja, Zielona Góra 2009. Jundziłł E., Pawłowska R. (red.), Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Harmonia, Gdańsk 2008. Dąbrowski Z., Pedagogika opiekuńcza w zarysie, t. 1, WSP, Olsztyn 2006. Dąbrowski Z., Pedagogika opiekuńcza w zarysie, t. 2, WSP, Olsztyn 2006. Badora S., Zięba-Kołodziej B. (red.), Pedagogika opiekuńcza: perspektywy myślenia o rodzinie, Difin, Warszawa 2015. Badora S., Z zagadnień pedagogiki opiekuńczej, PWSZ, Tarnobrzeg 2009.

Literatura uzupełniająca: Homicki B., O wychowaniu: pedagogika opiekuńczo-wychowawcza w Polsce na tle myśli pedagogów europejskich i polskich: praktyka – wybrane przykłady, UR, Rzeszów 2022. Olubiński A., Tożsamość oraz dylematy pedagogiki opiekuńczej, UMK, Toruń 2002. Albański L., Gola S., Wybrane zagadnienia z pedagogiki opiekuńczej, KPSW, Jelenia Góra 2013. Szczepańska M. (red.), Praca opiekuńczo-wychowawcza: Kontekst teoretyczny, AMW, Gdynia 2015. "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze", PZWS, Warszawa (wybrane artykuły z ostatnich 5 lat).

SymboleOpis efektuMetoda weryfikacjiForma zajęć
Student potrafi scharakteryzować cele, normy i reguły funkcjonowania wybranych instytucji edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, pomocowych lub terapeutycznych, odnosząc je do aktualnych uwarunkowań prawnych i społecznych
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia
Student potrafi zastosować wiedzę teoretyczną dotyczącą struktur i zasad funkcjonowania różnych instytucji do analizy konkretnych przypadków
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia
Student identyfikuje i charakteryzuje role, potrzeby oraz wzajemne relacje uczestników procesu opiekuńczo-wychowawczego w różnych typach instytucji opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych.
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia
Student wykorzystuje wiedzę teoretyczną z pedagogiki i dziedzin pokrewnych do rozpoznawania i interpretowania problemów wychowawczych i opiekuńczych oraz planowania działań wspierających rozwój jednostki i grupy
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia
Student diagnozuje i interpretuje złożone sytuacje wychowawcze oraz zachowania uczestników procesów pedagogicznych, wykorzystując wiedzę pedagogiczną i podstawowe metody badawcze (np. analizę przypadków, obserwację)
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia
Student interpretuje sytuacje problemowe w w działalności różnych instytucji, odnosząc się do wartości i celów działalności wychowawczej i opiekuńczej, oraz uzasadnia pod względem etycznym i merytorycznym podejmowane decyzje
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia
Student ocenia własne i cudze działania pedagogiczne pod kątem zgodności z zasadami etyki zawodowej, potrafi wskazać nieprawidłowości oraz formułuje propozycje ich naprawy z uwzględnieniem wartości pedagogicznych
  • aktywność na zajęciach
  • egzamin ustny
  • kolokwium pisemne pytania otwarte
  • prezentacja multimedialna
  • Ćwiczenia

Osoba odpowiedzialna:
Zmodyfikowany przez: SYSTEM