Sylabus

Sylabus przedmiotu

Badanie fizykalne w praktyce zawodowej pielęgniarki

kod: C6ECTS: 2semestr: 1język: polski

Wydział: Instytut Nauk o Zdrowiu
Kierunek: Pielęgniarstwo
Kod przedmiotu: C6
Rodzaj studiów: zawodowe z tyt. licencjata
Semestr rozpoczęcia: semestr zimowy 2025/2026
Semestr przedmiotu: 1
ECTS: 2
Język nauczania: polski

Forma zajęć Atrybuty formy Godziny w semestrze Godziny w tygodniu Zaliczenie Kompetencje Waga
stacjonarne niestacjonarne stacjonarne niestacjonarne
Ćwiczenia w CSM Kontakt bezpośredni: 100% 40 0 3 0 Zaliczenie na ocenę
(50%)1 przez 2
Samokształcenie Kontakt bezpośredni: 100% 10 0 1 0 Zaliczenie na ocenę
(50%)1 przez 2

Forma aktywnościLiczba godzin - stac.Liczba godzin - niestac.
SUMA00

Cele przedmiotu:

Celem przedmiotu jest:

zapoznanie z teoretycznymi podstawami badań fizykalnych człowieka,

przedstawienie odrębności prowadzenia oraz interpretacji badań u człowieka dorosłego, starszego oraz u dzieci w różnym wieku,

kształtowanie postawy odpowiedzialności za przeprowadzone badania oraz zapewnienie intymności pacjentowi w trakcie badania fizykalnego.

Wymagania wstępne:

Zakres tematyczny

Rodzaj zajęć Opis Godz. stac. Godz. niestac.
Ćwiczenia w CSM CZĘŚĆ PIELĘGNIARSKA 0 0
Ćwiczenia w CSM Badanie podmiotowe. Zakres i zasady badania podmiotowego dla potrzeb opieki pielęgniarskiej. 1,5 0
Ćwiczenia w CSM Podstawy badania przedmiotowego. Metody i ogólne zasady badania przedmiotowego. Badanie przedmiotowe ogólne. Wygląd zewnętrzny - pierwsze wrażenie. 1,5 0
Ćwiczenia w CSM Ocena stanu zdrowia pacjenta. Uwarunkowania kulturowe i społeczne. Uwarunkowania spowodowane płcią, rasą i wiekiem pacjenta. Zasady dokumentowania zebranych informacji i wyników badania fizykalnego. 1,5 0
Ćwiczenia w CSM Badanie pacjenta w okresie dziecięcym i geriatrycznym z uwzględnieniem odrębności fizycznych i psychomotorycznych związanych z wiekiem. 1,5 0
Ćwiczenia w CSM Budowa i proporcje ciała, wzrost i stan odżywienia. Podstawowe parametry życiowe (oddech, tętno, ciśnienie tętnicze krwi, temperatura ciała, saturacja krwi tętniczej). 3 0
Ćwiczenia w CSM Badanie skóry, włosów, paznokci, węzłów chłonnych. 3 0
Ćwiczenia w CSM Badanie głowy i szyi. Badanie głowy (badanie narządu wzroku, badanie ucha, badanie nosa i zatok, badanie jamy ustnej i gardła, badanie ślinianki przyusznej). Badanie struktur szyi (badanie gruczołu tarczowego i tchawicy) 4 0
Ćwiczenia w CSM Badanie klatki piersiowej i gruczołów piersiowych. Struktury anatomiczne i linie topograficzne klatki piersiowej. Ocena kształtu i symetrii klatki piersiowej. Badanie gruczołów piersiowych. 4 0
Ćwiczenia w CSM CZĘŚĆ LEKARSKA 0 0
Ćwiczenia w CSM Badanie układu oddechowego. Oglądanie układu oddechowego. Badanie palpacyjne układu oddechowego. Opukiwanie i osłuchiwanie układu oddechowego. 3 0
Ćwiczenia w CSM Badanie układu krążenia. Badanie serca. Badanie krążenia tętniczego i żylnego. 3 0
Ćwiczenia w CSM Badanie brzucha i odbytu. Badanie brzucha. Badanie odbytu. 2 0
Ćwiczenia w CSM Badanie żeńskich narządów płciowych. Ocena dojrzałości płciowej - prowadzenie badania oraz dokumentacja wyników badania. 2 0
Ćwiczenia w CSM Badanie męskich narządów płciowych. Ocena dojrzałości płciowej. Badanie okolicy pachwinowej, prącia, moszny, jądra i powrózka nasiennego. Badanie palpacyjne okolicy okołoodbytniczej i gruczołu krokowego. Dokumentacja wyników badania. 2 0
Ćwiczenia w CSM Badanie układu mięśniowo-szkieletowego. Zasady badania układu ruchu. Badanie poszczególnych elementów układu mięśniowo-szkieletowego (badanie stawu skroniowo- żuchwowego, badanie kręgosłupa, badanie kończyny górnej, badanie miednicy, badanie kończyny dolnej). Dokumentacja wyników badania. 2 0
Ćwiczenia w CSM Elementy badania neurologicznego. Metody i zakres oceny w badaniu neurologicznym. Ocena funkcji nerwów czaszkowych. Badanie układu ruchu i czucia. Ocena równowagi i koordynacji ruchowej (zborności). Badanie odruchów i objawów oponowych. 3 0
Ćwiczenia w CSM Ocena stanu psychicznego, w tym stan świadomości, ogólny wygląd i zachowanie, stosunek do własnego stanu psychicznego, stan emocjonalny, myślenie, spostrzeganie, wyższe funkcje poznawcze, stwierdzenie lub wykluczenie zaburzeń psychotycznych. 3 0
Samokształcenie Kompleksowa ocena stanu fizycznego pacjenta. 2 0
Samokształcenie Badanie podmiotowe pacjenta – zasady prowadzenia i dokumentowania wywiadu. 2 0
Samokształcenie Badanie fizykalne pacjenta z bólem. 2 0
Samokształcenie Analiza wyników badania fizykalnego i formułowanie problemów pielęgnacyjnych. 2 0
Samokształcenie Dokumentowanie wyników badania fizykalnego pacjenta. 2 0

Metody dydaktyczne

Opis
Ćwiczenia indywidualne i grupowe w MCSM
Metoda sytuacyjna
Pokaz

Warunki zaliczenia:

CSM - ćwiczenia

Forma i warunki zaliczenia ćwiczeń - Zaliczenie z oceną (ZO) w I semestrze: warunkiem uzyskania zaliczenia jest 100% frekwencja oraz aktywne uczestnictwo w ćwiczeniach. Metodą oceny jest sprawdzian praktyczny z przeprowadzenia badania fizykalnego w MCSM na fantomie oraz odpowiedź ustna na zadane pytania (dla obu części: pielęgniarskiej i lekarskiej).

Ćwiczenia

Forma i warunki zaliczenia ćwiczeń - Zaliczenie z oceną (ZO) w III semestrze:

warunkiem uzyskania zaliczenia jest 100% frekwencja oraz aktywne uczestnictwo w ćwiczeniach.

Metodą oceny jest sprawdzian praktyczny z przeprowadzenia badania fizykalnego w pracowni umiejętności pielęgniarskich na fantomie oraz odpowiedź ustna na zadane pytania.

Samokształcenie

Forma i warunki zaliczenia samokształcenia: pisemna praca zaliczeniowa na wybrany temat (zaliczana u prowadzącego części pielęgniarskiej).

KRYTERIA OCENY ODPOWIEDZI USTNEJ

Skala ocen odpowiedzi ustnej

w odniesieniu do ilości uzyskanych punktów

L.p.KRYTERIALiczba punktówbardzo dobry16
1.Zasób wiadomości, zrozumienie tematu.0-5dobry plus15
2.Aktualność wiedzy z poruszanego zakresu tematu.0-5dobry13-14
3.Zastosowanie prawidłowej terminologii.0-3dostateczny plus11-12
4.Spójność konstrukcji wypowiedzi.0-3dostateczny9-10
RAZEM:16 pktniedostateczny<8

KRYTERIA OCENY PRZYGOTOWANEJ PRACY PISEMNEJ

Skala ocen odpowiedzi pisemnej

w odniesieniu do ilości uzyskanych punktów

L.p.KRYTERIALiczba punktówbardzo dobry19-20
1.Zgodność tematyki i treści przyporządkowanych do realizowanego tematu.0-5dobry plus17-18
2.Aktualność wiedzy merytorycznej z danego zakresu tematycznego.0-5dobry15-16
3.Zachowanie prawidłowej struktury.0-3dostateczny plus13-14
4.Dobór odpowiednich metod i środków oraz narzędzi ewaluacyjnych.0-3dostateczny11-12
5.Wybór właściwej literatury.0-2niedostateczny<10
6.Estetyka pracy.0-2
RAZEM:20 pkt

KRYTERIA OCENY mini-CEX

Skala ocen mini-CEX

w odniesieniu do

ilości uzyskanych punktów

L.p.KRYTERIALiczba punktów
1.Umiejętność gromadzenia informacji o pacjencie.0-3poziom wysoko zadowalający7-9
2.Prawidłowość przeprowadzonego badania fizykalnego.0-3poziom zadowalający4-6
3.Umiejętność udzielenia informacji zwrotnej pacjentowi.0-3poziom niezadowalający1-3
RAZEM:9 pkt

KRYTERIA OCENY sprawdzianu praktycznego przez obserwację

Skala ocen

w odniesieniu do

ilości uzyskanych punktów

L.p.KRYTERIALiczba punktów
1.Umiejętność gromadzenia informacji o pacjencie.0-3poziom wysoko zadowalający9-12
2.Prawidłowość przeprowadzonego badania fizykalnego.0-3
3.Prawidłowość przeprowadzonego badania fizykalnego.0-3poziom zadowalający6-8
4.Umiejętność udzielenia informacji zwrotnej pacjentowi.0-3poziom niezadowalający1-5
RAZEM:12 pkt

KRYTERIA OCENY SPRAWDZIANU PRAKTYCZNEGO Z CHECK-LISTĄ KONTROLNĄ

(ZALICZENIE JEDYNIE BEZ POPEŁNIENIA BŁĘDU KRYTYCZNEGO)

1.bardzo dobry5bdb91% i powyżej poprawnych odpowiedzi
2.dobry plus4,5db plus81-90% poprawnych odpowiedzi
3.dobry4db71-80% poprawnych odpowiedzi
4.dostateczny plus3,5dst plus66-70% poprawnych odpowiedzi
5.dostateczny3dst60-65% poprawnych odpowiedzi
6.niedostateczny2ndstponiżej 60% poprawnych odpowiedzi

Literatura podstawowa:

  1. Dyk D. red. nauk. Badanie fizyklane w pielęgniarstwie: podmiotowe i przedmiotowe. Warszawa, PZWL 2020.
  2. Ślusarska B., Zarzycka D., Opozda K., Kosmowski W., Walczak A., Muszyńska- Lachota I., Idczak H., Lorencowicz R., Banaszkiewicz M. Ocena stanu zdrowia pacjenta (w): Ślusarska B. Zarzycka D. Zahradniczek K.(red).: Podstawy pielęgniarstwa. Tom II. PZWL, Warszawa 2011.

Literatura uzupełniająca:

  1. Obuchowicz A. red. nauk. Badanie podmiotowe i przedmiotowe w pediatrii.Warszawa, PZWL 2020.
  2. Oblacińska A., Jokdkowska M., Sawca P. ABC bilansów zdrowia dziecka. Podręcznik dla lekarzy. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.

SymboleOpis efektuMetoda weryfikacjiForma zajęć
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: pojęcie, zasady i sposób badania podmiotowego i jego dokumentowania;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: system opisu objawów i dolegliwości pacjenta według schematów OLD CART (Onset – objawy/dolegliwości, Location – umiejscowienie, Duration – czas trwania, Character – charakter, Agravating/Alleviating factors – czynniki nasilające/łagodzące, Radiation – promieniowanie, Timing – moment wystąpienia), FIFE (Feelings – uczucia, Ideas – idee, Function – funkcja, Expectations – oczekiwania), SAMPLE (Symptoms – objawy, Allergies – alergie, Medications – leki, Past medical history – przebyte choroby/przeszłość medyczna, Last meal – ostatni posiłek, Events prior to injury/ilness – zdarzenia przed wypadkiem/zachorowaniem);
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: system opisu rozpoznania stanu zdrowia pacjenta dla potrzeb opieki sprawowanej przez pielęgniarkę PES (Problem – problem, Etiology – etiologia, Symptom – objaw);
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: znaczenie uwarunkowań kulturowych i społecznych w ocenie stanu zdrowia;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: metody i techniki kompleksowego badania fizykalnego i jego dokumentowania;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: zasady przygotowania pacjenta do badania EKG i technikę wykonania badania EKG, EKG prawokomorowego oraz EKG z odprowadzeniami dodatkowymi;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: zasady rozpoznawania w zapisie EKG załamków P, Q, R, S, T, U cech prawidłowego zapisu i cech podstawowych zaburzeń (zaburzenia rytmu serca, zaburzenia przewodnictwa, elektrolitowe, niedokrwienie i martwica mięśnia sercowego);
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: rodzaj sprzętu i sposób jego przygotowania do wykonania spirometrii oraz zasady wykonania tego badania;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: znaczenie wyników badania podmiotowego i badania fizykalnego w formułowaniu oceny stanu zdrowia pacjenta dla potrzeb opieki pielęgniarskiej;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: sposoby przeprowadzania badania podmiotowego i badania fizykalnego przez pielęgniarkę z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności oraz sposoby gromadzenia danych o stanie zdrowia pacjenta z wykorzystaniem technologii cyfrowych;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • praca pisemna /referat, prezentacja multimedialna, praca semestralna, zaliczenie pisemne, projekt badawczy/
  • sprawdzian praktyczny /wykonanie zadania, wystawienie recepty, zadanie praktyczne/
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: przeprowadzić badanie podmiotowe pacjenta, analizować i interpretować jego wyniki;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: dobierać i stosować narzędzia klinimetryczne do oceny stanu pacjenta;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: rozpoznawać i interpretować podstawowe odrębności w badaniu dziecka i dorosłego, w tym osoby starszej;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: wykorzystywać techniki badania fizykalnego do oceny fizjologicznych i patologicznych funkcji skóry, narządów zmysłów, głowy, klatki piersiowej, gruczołów piersiowych pacjenta (badanie i samobadanie), jamy brzusznej, narządów płciowych, układu sercowo-naczyniowego, układu oddechowego, obwodowego układu krążenia, układu mięśniowo-szkieletowego i układu nerwowego oraz dokumentować wyniki badania fizykalnego i wykorzystywać je do oceny stanu zdrowia pacjenta;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: przeprowadzać kompleksowe badanie fizykalne pacjenta, dokumentować wyniki badania oraz dokonywać ich analizy dla potrzeb opieki pielęgniarskiej, zastosować ocenę kompleksową stanu zdrowia pacjenta według schematu cztery A (Analgesia – znieczulenie, Activity of daily living – aktywność życia, Adverseeffects – działania niepożądane, Aberrantbehaviors – działania niepożądane związane z lekami), stosować system opisu rozpoznania stanu zdrowia pacjenta dla potrzeb opieki pielęgniarskiej PES oraz oceniać kompletność zgromadzonych informacji dotyczących sytuacji zdrowotnej pacjenta według schematu SOAP ( Subjective – dane subiektywne, Objective – dane obiektywne, Assessment – ocena, Plan/Protocol – plan działania);
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: gromadzić dane o stanie zdrowia pacjenta z wykorzystaniem technologii cyfrowych;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: wykonywać badanie EKG u pacjenta w różnym wieku w spoczynku, interpretować składowe prawidłowego zapisu czynności bioelektrycznej serca, rozpoznawać zaburzenia zagrażające zdrowiu i życiu;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: wykonać badanie spirometryczne i dokonać wstępnej oceny wyniku badania u pacjenta w różnym wieku i stanie zdrowia;
  • odpowiedź ustna /zaliczenie ustne/
  • zaliczenie praktyczne ćwiczeń
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: kierowania się dobrem pacjenta, poszanowania godności i autonomii osób powierzonych opiece, okazywania zrozumienia dla różnic światopoglądowych i kulturowych oraz empatii w relacji z pacjentem, jego rodziną lub opiekunem;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: przestrzegania praw pacjenta i zasad humanizmu;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: samodzielnego i rzetelnego wykonywania zawodu zgodnie z zasadami etyki, w tym przestrzegania wartości i powinności moralnych w opiece nad pacjentem;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: ponoszenia odpowiedzialności za wykonywane czynności zawodowe;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: przewidywania i uwzględniania czynników wpływających na reakcje własne i pacjenta;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM
W zakresie kompetencji absolwent jest gotów do: dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych oraz dokonywania samooceny deficytów i potrzeb edukacyjnych;
  • obserwacja /przez nauczyciela, nauczyciela prowadzącego, opiekuna, opiekuna praktyk, obserwacja studenta podczas ćwiczeń, w czasie zajęć/
  • samoocena studenta
  • Ćwiczenia w CSM

Osoba odpowiedzialna:
Zmodyfikowany przez: SYSTEM